“บุญข้าวจี่” ในงานมัสการสักการะหลวงปู่ศรีธรรมศาสน์ และงานประเพณีบุญมหาชาติ” วัดใต้โกสุม อ.โกสุมพิสัย จ.มหาสารคาม
.
วันเสาร์ที่ 22 กุมภาพันธ์ 2568 เวลา 08.30 น. นางสาวจิราพร สินธุไพร รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นประธานในพิธี “งานมัสการสักการะหลวงปู่ศรีธรรมศาสน์ และงานประเพณีบุญมหาชาติ บ้านคุ้มใต้ ณ วัดใต้โกสุม ตำบลหัวขวาง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม เพื่อสนับสนุนส่งเสริมกิจกรรมทางศาสนาและวัฒนธรรมประเพณีของท้องถิ่น จัดระหว่างวันที่ 22-24 กุมภาพันธ์ 2568 กิจกรรมภายในประกอบด้วย งานนมัสการสักการะหลวงปู่ศรีธรรมศาสน์ ในวันเสาร์ที่ 22 กุมภาพันธ์ 2568 ,งานบุญมหาชาติ ประจำปี 2568 ในวันอาทิตย์ที่ 23 กุมภาพันธ์ 2568 ,งานบุญข้าวจี่ ในวันจันทร์ที่ 24 กุมภาพันธ์ 2568 กิจกรรมสอยดาว และมหรสพสมโภช (รำวงย้อนยุค คณะข้าวเหนียววาไรตี้)

บุญข้าวจี่ เป็นกิจกรรมร่วมของชุมชน ชาวอีสานบางหมู่บ้านเรียกงานบุญนี้ว่าบุญคุ้ม กล่าวคือ จะทำบุญกันเป็นคุ้มๆ หรือบางหมู่บ้านก็จะทำกันที่วัดประจำหมู่บ้าน ชาวบ้านที่เป็นเจ้าภาพก็จะบอกบุญไปยังหมู่บ้านใกล้เคียงให้มาร่วมกันทำบุญด้วย เมื่อถึงเดือนสาม ชาวนาในภาคอีสานส่วนใหญ่ถือกันมาตั้งแต่โบราณว่าเป็นเดือนบายศรีสู่ขวัญข้าว คือมีการถวายข้าวเปลือกพระ และนิยมทำบุญบ้าน นิมนต์พระสงฆ์มาเจริญพระพุทธมนต์ เมื่อเสร็จพิธีสงฆ์แล้วก็บายศรีสู่ขวัญข้าวในเล้า (ยุ้งฉาง) ตามธรรมเนียมพราหมณ์ บางบ้านก็ทำเล็กน้อยพอเป็นพิธี คือเอาข้าวไปถวายสงฆ์แล้วทำพิธีตุ้มปากเล้า (ยุ้งฉาง) เล็กน้อยเป็นการบูชาคุณของข้าวในเล้า (ยุ้งฉาง)

บุญข้าวจี่ นิยมทำกันในราวกลางเดือนหรือปลายเดือนสาม คือ ภายหลังการทำบุญวันมาฆบูชา (ขึ้น ๑๔ ค่ำ เดือน ๓) แล้ว ส่วนใหญ่จะกำหนดวันแรม ๑๓ ค่ำ และ ๑๔ ค่ำ เดือน ๓ เป็นวันทำบุญ มีสาเหตุสืบเนื่องมาจากภูมิอากาศในเดือนสาม ทางภาคอีสาน กำลังอยู่ในฤดูหนาว ในตอนเช้าผู้คนจะใช้ฟืนก่อไฟผิงแก้หนาว เมื่อฟืนถูกไฟเผาเป็นถ่าน ชาวบ้านจะเอาข้าวเหนียวมาปั้นเป็นก้อนกลม โรยเกลือวางไว้บนเตาไฟ เรียกกันว่าข้าวจี่ หรือข้าวกี่

ข้าวจี่ หรือข้าวกี่ คือ ข้าวเหนียวนึ่งให้สุกแล้วนำมาปั้นเป็นก้อนทาเกลือเคล้าให้ทั่ว เอาไม้เสียบย่างไฟเหมือนไก่ย่าง เมื่อข้าวสุกเกรียมแล้วก็เอาไข่ซึ่งตีไว้แล้วทา จากนั้นก็นำมาย่างซ้ำอีกกลายเป็นไข่เคลือบข้าวเหนียว เสร็จแล้วถอดไม้ออกแล้วเอาน้ำอ้อยหรือน้ำตาลที่เป็นก้อนยัดใส่แทน กลายเป็นข้าวเหนียวยัดไส้ แล้วถวายพระเณรฉันตอนเช้า