รัฐบาลยกระดับแก้ยาเสพติดเชิงรุก ชู “อุดรโมเดล พลัส” บูรณาการทุกภาคส่วน สร้างชุมชนเข้มแข็ง

รัฐบาลเดินหน้าขับเคลื่อนนโยบายป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างจริงจัง มุ่งแก้ไขปัญหาตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง ควบคู่การปราบปรามเครือข่ายยาเสพติด

การนำผู้เสพเข้าสู่กระบวนการบำบัดรักษา และการฟื้นฟูสภาพทางสังคม เพื่อสร้างความปลอดภัยให้ประชาชนและลดผลกระทบที่เกิดขึ้นกับครอบครัวและชุมชน

โดยจังหวัดอุดรธานีเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ขับเคลื่อนแนวทางการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบผ่านยุทธศาสตร์ “อุดรโมเดล พลัส” ที่เน้นการบูรณาการการทำงานทั้งด้านภารกิจ งบประมาณ ระบบข้อมูล และบุคลากรจากทุกภาคส่วน

“อุดรโมเดล พลัส” เป็นยุทธศาสตร์การแก้ไขปัญหายาเสพติดของจังหวัดอุดรธานีอย่างครบวงจรและยั่งยืน โดยมีหัวใจสำคัญคือการทำงานร่วมกันของภาคีเครือข่าย “5 เสือ PLUS” ได้แก่ ฝ่ายปกครอง ตำรวจ สาธารณสุข ท้องที่ และท้องถิ่น ครอบคลุมการทำงานตั้งแต่ระดับจังหวัด อำเภอ และตำบล พร้อมขยายความร่วมมือไปยังทหาร อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ชุดรักษาความปลอดภัยหมู่บ้าน (ชรบ.) กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน และเครือข่ายประชาชนในพื้นที่ เพื่อให้การแก้ไขปัญหาเข้าถึงประชาชนและสามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่อง

กลไกสำคัญของการดำเนินงาน ประกอบด้วย

1. การค้นหาและคัดกรองผู้เกี่ยวข้องกับยาเสพติดเชิงรุก

ใช้กลไกฝ่ายปกครอง ผู้นำชุมชน อสม. และเครือข่ายในพื้นที่ร่วมสำรวจ ค้นหา และติดตามผู้เกี่ยวข้องกับยาเสพติด เพื่อให้ทราบสถานการณ์และจำแนกกลุ่มเป้าหมายอย่างเหมาะสม

ทั้งผู้ค้า ผู้เสพ ผู้ป่วยที่มีอาการทางจิตเวช และผู้ที่ผ่านการบำบัดหรือพ้นโทษ โดยนำข้อมูลไปวางแผนช่วยเหลือและดำเนินการตามกฎหมายให้ตรงกับสภาพปัญหา

2. การป้องกันและปราบปราม ตัดวงจรยาเสพติดในชุมชน

บูรณาการกำลังฝ่ายปกครอง ตำรวจ ทหาร และภาคีเครือข่ายในพื้นที่ เพื่อเฝ้าระวังพื้นที่เสี่ยง สกัดกั้นการแพร่ระบาด ดำเนินการกับผู้ค้า และสร้างความเข้มแข็งให้กลไกชุมชนสามารถแจ้งเบาะแสและร่วมดูแลความปลอดภัยในพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

3. การบำบัดรักษา แยกผู้ป่วยเข้าสู่กระบวนการดูแลที่เหมาะสม

ให้ความสำคัญกับการนำผู้เสพและผู้ติดยาเสพติดเข้าสู่กระบวนการบำบัดรักษา โดยเฉพาะกลุ่มที่มีปัญหาสุขภาพจิตหรือมีความเสี่ยงต่อการก่อความรุนแรง ต้องได้รับการประเมินและดูแลจากบุคลากรทางการแพทย์อย่างเหมาะสม ควบคู่กับการประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อจัดการกรณีที่มีพฤติกรรมเข้าข่ายกระทำความผิดตามกฎหมาย

4. การฟื้นฟูสภาพทางสังคม คืนโอกาสให้ผู้ผ่านการบำบัด

มุ่งช่วยเหลือผู้ผ่านการบำบัดให้สามารถกลับมาใช้ชีวิตในสังคมได้อย่างมีคุณภาพ ผ่านการฟื้นฟูด้านร่างกายและจิตใจ การสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับครอบครัว การให้ความรู้ การศึกษา การฝึกทักษะอาชีพ และการส่งเสริมโอกาสในการประกอบอาชีพ เพื่อสร้างรายได้และลดปัจจัยเสี่ยงที่อาจนำไปสู่การกลับไปใช้ยาเสพติดซ้ำ

5. การติดตามดูแลต่อเนื่องโดยครอบครัวและชุมชน

สร้างระบบติดตามผู้ผ่านการบำบัดและผู้ที่ต้องได้รับการดูแลเป็นรายกรณี โดยประสานความร่วมมือระหว่างเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ฝ่ายปกครอง ผู้นำชุมชน อสม. และครอบครัว เพื่อให้สามารถเฝ้าระวัง ให้คำแนะนำ และช่วยเหลือได้อย่างทันท่วงที ไม่ปล่อยให้ผู้ผ่านการบำบัดกลับไปเผชิญปัญหาเพียงลำพัง

นำนวัตกรรมข้อมูลมาเสริมประสิทธิภาพการทำงาน

อีกหนึ่งจุดเด่นของอุดรโมเดล คือการนำระบบข้อมูลมาสนับสนุนการบริหารจัดการ โดยมี “ระบบธานีพิทักษ์” ซึ่งเป็นระบบฐานข้อมูลของตำรวจภูธรจังหวัดอุดรธานี ใช้จัดเก็บข้อมูลผู้ค้า ผู้เสพ ผู้ป่วย และบุคคลพ้นโทษ เพื่อสนับสนุนการติดตาม เฝ้าระวัง และประสานการทำงานระหว่างหน่วยงาน ช่วยให้การแก้ไขปัญหามีข้อมูลประกอบการตัดสินใจและสามารถกำหนดแนวทางดูแลได้ตรงกับกลุ่มเป้าหมายมากขึ้น

ต่อยอดการฟื้นฟูด้วย H.O.P.E. Framework

นอกจากการทำงานเชิงปฏิบัติการแล้ว จังหวัดอุดรธานียังมีการพัฒนารูปแบบป้องกันการกลับไปเสพซ้ำ โดยบูรณาการการสนับสนุนทางจิตสังคมกับการพัฒนาอาชีพ ภายใต้กรอบแนวคิด H.O.P.E. Framework ประกอบด้วย

●​H – Hope: การสนับสนุนด้านจิตใจ เสริมสร้างความมั่นใจและความสามารถในการดูแลตนเอง

●​O – Opportunity: การสร้างเครือข่ายทางสังคม ฟื้นฟูความสัมพันธ์กับครอบครัวและชุมชน

●​P – Profession: การพัฒนาทักษะอาชีพ สร้างโอกาสในการมีงานทำและรายได้

●​E – Evaluation: การติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง

แนวทางดังกล่าวขับเคลื่อนร่วมกับกระบวนการชุมชนล้อมรักษ์ (CBTx) เพื่อให้การฟื้นฟูไม่ได้สิ้นสุดเพียงวันที่ผู้เข้ารับการบำบัดออกจากกระบวนการรักษา แต่ยังมีระบบสนับสนุนให้สามารถกลับไปดำรงชีวิตในชุมชนได้อย่างมั่นคง

ผลการดำเนินงานในจังหวัดอุดรธานีเป็นรูปธรรม ทั้งด้านปราบปรามและบำบัดฟื้นฟู

ผลการดำเนินงานด้านการปราบปรามยาเสพติดของจังหวัดอุดรธานี ในช่วงไตรมาสแรกของปีงบประมาณ 2569 (1 ตุลาคม – 31 ธันวาคม 2568) สามารถจับกุมคดียาเสพติดได้ 1,791 คดี ผู้ต้องหา 1,817 คน ตรวจยึดยาบ้าได้ 778,039 เม็ด พร้อมตรวจยึดและอายัดทรัพย์สินที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด 341 รายการ มูลค่ารวมกว่า 30.07 ล้านบาท สะท้อนการทำงานเชิงรุกในการสกัดกั้นและตัดวงจรยาเสพติดในพื้นที่

ขณะที่ด้านการบำบัดรักษา ข้อมูลสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุดรธานี ณ วันที่ 21 เมษายน 2569 ระบุว่า จังหวัดมีเป้าหมายบำบัดผู้ป่วยยาเสพติด 7,400 ราย ดำเนินการแล้ว 4,780 ราย คิดเป็นร้อยละ 65.81 โดยมีผู้ป่วยที่มีอาการทางจิตเวช 1,286 ราย ซึ่งเป็นกลุ่มที่ต้องได้รับการดูแลและติดตามอย่างใกล้ชิด สะท้อนถึงการให้ความสำคัญกับการนำผู้ป่วยเข้าสู่กระบวนการรักษาที่เหมาะสม ควบคู่กับการดูแลด้านสุขภาพจิต

นอกจากนี้ ผลการศึกษารูปแบบการป้องกันการกลับไปเสพซ้ำด้วย H.O.P.E. Framework ในกลุ่มตัวอย่าง 140 คน พบว่าอัตราการกลับไปเสพซ้ำลดลงจากร้อยละ 32.86 เหลือร้อยละ 6.43 พร้อมทั้งมีคะแนนการรับรู้ความสามารถของตนเองและคุณภาพชีวิตเพิ่มขึ้น แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของการฟื้นฟูด้านจิตใจ การสร้างเครือข่ายทางสังคม และการพัฒนาทักษะอาชีพ เพื่อช่วยให้ผู้ผ่านการบำบัดสามารถกลับไปใช้ชีวิตในสังคมได้อย่างมีคุณภาพ

อีกทั้งการศึกษาการดำเนินงานอุดรโมเดลร่วมกับการเยี่ยมบ้าน (Home Visit) ในกลุ่มผู้ป่วยและผู้ดูแล 19 กรณี ยังพบว่าคะแนนอาการทางจิต ความรุนแรงในการติดสารเสพติด และภาระของผู้ดูแลลดลง สะท้อนให้เห็นถึงบทบาทของการดูแลต่อเนื่องในระดับครอบครัวและชุมชน

นายกรัฐมนตรีติดตามการขับเคลื่อน “อุดรโมเดล พลัส”

ด้านนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย มีกำหนดลงพื้นที่จังหวัดอุดรธานีในวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 เพื่อติดตามการดำเนินงานตามยุทธศาสตร์การแก้ไขปัญหายาเสพติดแบบบูรณาการอย่างยั่งยืน “อุดรโมเดล พลัส” ณ ศูนย์ฟื้นฟูสภาพทางสังคมจังหวัดอุดรธานี ค่ายเสนีย์รณยุทธ

การขับเคลื่อน “อุดรโมเดล พลัส” สะท้อนแนวทางการแก้ไขปัญหายาเสพติดที่ให้ความสำคัญกับการทำงานอย่างเป็นระบบและบูรณาการทุกภาคส่วน ตั้งแต่การป้องกันและปราบปราม การบำบัดรักษา ไปจนถึงการฟื้นฟูและสร้างโอกาสให้ผู้ผ่านการบำบัดกลับมาเป็นกำลังสำคัญของครอบครัวและสังคม เป็นการยกระดับการดูแลความปลอดภัยและคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยมีชุมชนเป็นพลังสำคัญในการเฝ้าระวังและป้องกันปัญหา มุ่งสู่การสร้างสังคมปลอดภัยและแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างยั่งยืน

แฮชแท็กเพื่อการสื่อสาร

#ครมสัญจร #อุดรธานี #กลุ่มจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน1 #สบายดี #มหกรรมพืชสวนโลกอุดรธานี2569 #UdonThaniInternationalHorticulturalExpo2026 #พัฒนาเศรษฐกิจฐานราก #รัฐบาลไทย #กรมประชาสัมพันธ์ #อุดรโมเดลพลัส #อุดรธานี #PRD1ขอนแก่น #สำนักงานประชาสัมพันธ์ที่1